Θέμα κατάργησης των αποδείξεων νόμιμης κτήσης αγροτεμαχίων από τους αγρότες με το ΟΣΔΕ εξετάζει η ΕΕ
Ένα σύνθετο ζήτημα για χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις αναδεικνύεται γύρω από τις προϋποθέσεις δήλωσης των αγροτεμαχίων στο ΟΣΔΕ και την τεκμηρίωση της νόμιμης κτήσης τους. Η αδυναμία παραγωγών να προσκομίσουν τα απαιτούμενα αποδεικτικά έγγραφα, ακόμη και όταν καλλιεργούν τις συγκεκριμένες εκτάσεις επί σειρά ετών, έχει πολλαπλά κόστη (χαμένες επιδοτήσεις, αμοιβές σε τρίτους), με το θέμα πλέον να συζητείται και σε επίπεδο Βρυξελλών, καθώς δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά απασχολεί πανευρωπαϊκά και αναζητείται φόρμουλα θεραπείας του.
Τα προβλήματα ιδιοκτησίας είναι ιδιαίτερα επίμονα φέτος που είναι υποχρεωτικός για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, ο ΚΑΕΚ όπου υπάρχει κτηματολόγιο και ο ΑΤΑΚ σε διαφορετική περίπτωση. Την ίδια ώρα μεταβιβάσεις αγροτικής γης μέσω κληρονομιάς, συνιδιοκτησίες, παλαιές εκκρεμότητες γύρω από την καταχώριση των ακινήτων δημιουργούν περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική κατάσταση δεν αποτυπώνεται πάντοτε με πληρότητα στα διαθέσιμα έγγραφα.
Η Γαλλία έφερε το πρόβλημα στην ΕΕ
Η Γαλλία έχει ήδη απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας πρακτικές λύσεις για την τεκμηρίωση της νόμιμης χρήσης των εκτάσεων, με το ζήτημα να τίθεται επίσης στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας στις 26 Ιουνίου 2026.
Συγκεκριμένα, η γαλλική παρέμβαση εστιάζει κυρίως στη δυσκολία των παραγωγών να αποδείξουν ότι έχουν νόμιμο δικαίωμα χρήσης εκτάσεων τις οποίες καλλιεργούν, ιδίως όταν υπάρχουν προφορικές μισθώσεις, άγνωστοι ιδιοκτήτες, παλαιές συνιδιοκτησίες ή κληρονόμοι που δεν ανταποκρίνονται. Για τον λόγο αυτό, η γαλλική κυβέρνηση αναφέρει ότι απέστειλε σημείωμα στην Επιτροπή τον Μάιο του 2026 και ότι ακολούθησε επιστολή της υπουργού Γεωργίας προς τον Ευρωπαίο επίτροπο Γεωργίας, με στόχο την εξεύρεση λύσεων που να ανταποκρίνονται καλύτερα στις πραγματικές συνθήκες της αγροτικής παραγωγής.
Η λύση με τις υπεύθυνες δηλώσεις
Προς το παρόν το θέμα του Κτηματολογίου η ΑΑΔΕ επιχειρεί να το αντιμετωπίσει καλώντας τους αγρότες να κάνουν υπεύθυνες δηλώσεις για τους λόγους που προκύπτει πρόβληµα ή ασυµφωνία στα στοιχεία του Κτηµατολογίου. «Στον φορέα υποβολής θα πρέπει να προσκοµίζονται τα έγγραφα που τεκµηριώνουν τους ως άνω λόγους ή κατ΄ελάχιστον σχετική υπεύθυνη δήλωση του γεωργού µέσω gov.gr ή µε θεώρηση γνησίου της υπογραφής του, όπου θα προσδιορίζεται η κατηγορία στην οποία εµπίπτει και θα δηλώνεται ότι τα σχετικά έγγραφα τηρούνται στο αρχείο του γεωργού και είναι στη διάθεση οιουδήποτε στο πλαίσιο ελέγχου. Τα δικαιολογητικά θα δηµοσιευθούν σε επικείµενη απόφαση της ΑΑ∆Ε. ∆ιευκρινίζεται ότι όλα τα αγροτεµάχια, για τα οποία δηλώνεται ένας από τους ανωτέρω λόγους µη ταυτοποίησης ΚΑΕΚ, συµπεριλαµβάνονται στην πληρωµή προκαταβολής και πρώτης πληρωµής ∆εκεµβρίου, µετά τη διενέργεια και των λοιπών απαιτούµενων ελέγχων για την καταβολή της ενίσχυσης. Η ΑΑ∆Ε θα ελέγξει την ακρίβεια των δηλούµενων λόγων µη ταυτοποίησης µε βάση τις προβλεπόµενες διαδικασίες και θα προβεί στις απαιτούµενες ενέργειες µε βάση το ισχύον θεσµικό πλαίσιο», σε σχετική εγκύκλιο.
Ολόκληρη η απάντηση της Γαλλικής κυβέρνησης σε σχετικό ερώτημα
Για να είναι επιλέξιμοι για ενίσχυση από την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), η γη που δηλώνουν οι αγρότες πρέπει να είναι «στη διάθεσή τους», σύμφωνα με το άρθρο 4(4) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115. Αυτό σημαίνει ότι οι αιτούντες ενίσχυση πρέπει να είναι σε θέση να προσκομίσουν αποδεικτικό τίτλου ή εξουσιοδότηση από τον ιδιοκτήτη γης για την καλλιέργεια της γης. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πρόσφατοι έλεγχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με αυτήν την απαίτηση και οι κίνδυνοι αποκλεισμού λόγω εφαρμογής που κρίθηκε ανεπαρκής από τους ελεγκτές, η διαδικασία ελέγχου ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2025. Ενσωματώνει επίσης μια τυχαία επιλογή από το 2026 και μετά για τον μετριασμό όλων των κινδύνων. Στο πλαίσιο αυτό, και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει το νέο σύστημα ελέγχου, ιδίως σε περιπτώσεις προφορικών συμφωνιών ή μισθώσεων, οι διαδικασίες ελέγχου που εφαρμόζονται για το 2026 έχουν αναθεωρηθεί.
Συγκεκριμένα, όταν ο ιδιοκτήτης γης και ο ενοικιαστής δεσμεύονται από προφορική συμφωνία και ο ιδιοκτήτης γης αρνείται να υπογράψει προφορική σύμβαση μίσθωσης, ο ενοικιαστής μπορεί πλέον να προσκομίσει αποδεικτικό πληρωμής ενοικίου σύμφωνα με τα δηλωθέντα οικόπεδα ή, ελλείψει αυτού, να υπογράψει δήλωση που να αναφέρει τα στοιχεία επικοινωνίας του ιδιοκτήτη γης. Αυτή η δήλωση θα επιτρέψει στις φορολογικές αρχές να επικοινωνήσουν απευθείας με τον ιδιοκτήτη γης, εάν είναι απαραίτητο. Γενικά, έχει επιδιωχθεί μια ισορροπία μεταξύ ασφάλειας δικαίου και απλότητας για τους αγρότες κατά την εφαρμογή αυτής της κανονιστικής υποχρέωσης (η μη συμμόρφωση με την οποία θα εξέθετε τη Γαλλία σε άρνηση φορολογικής ενημερότητας). Συνεπώς, γίνονται δεκτές διάφορες μορφές δικαιολογητικών: δήλωση του ιδιοκτήτη γης, αλλά και απόδειξη πληρωμής ενοικίου ή λογιστικά έγγραφα όταν μια τέτοια δήλωση δεν είναι διαθέσιμη. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή συμμόρφωση χωρίς να τιμωρούνται οι αγρότες που ενεργούν καλόπιστα (οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία) και οι οποίοι έχουν πράγματι πρόσβαση στη γη που καλλιεργούν. Εάν υποβληθούν σε έλεγχο και αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην απόκτηση δικαιολογητικών, θα τους δοθεί προθεσμία απάντησης, ακόμη και μετά τις 20 Σεπτεμβρίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ειδοποιήσουν τις αρμόδιες αρχές πριν από αυτήν την ημερομηνία. Η δήλωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις αιτήσεις για ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα, όπου η απόσυρση οικοπέδων χωρίς αιτιολόγηση για την «διαθέσιμη» κατάστασή τους μπορεί να επηρεάσει τη συμμόρφωση με ορισμένες υποχρεώσεις.
Αυτές οι αλλαγές θα πρέπει επομένως να περιορίσουν την απόρριψη οικοπέδων για αυτόν τον λόγο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο των καθεστώτων ενίσχυσης για τη βιολογική γεωργία και τα γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα (AECM), οι δικαιούχοι έχουν την επιλογή να αναφέρουν αυθόρμητα στις αρμόδιες αρχές τυχόν δυσκολίες σχετικά με την τήρηση των δεσμεύσεών τους.Σε κάθε περίπτωση, εάν αποδειχθεί ότι ο αγρότης δεν χρησιμοποιεί τα αγροτεμάχια νόμιμα, αυτά θα κατασχεθούν και δεν θα είναι επιλέξιμα για αποζημίωση για φυσικά μειονεκτήματα (ICHN), αγροπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα (MAEC) ή επιδοτήσεις βιολογικής γεωργίας. Παρά τις προσαρμογές αυτές στην πραγματικότητα του γαλλικού δικαίου γης, οι διατάξεις που απαιτούνται από τους Ευρωπαίους επιθεωρητές εξακολουθούν να δημιουργούν δυσκολίες σε περιοχές με κατακερματισμένη ιδιοκτησία γης.
Για τον λόγο αυτό, η Γαλλία επικοινώνησε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και συγκεκριμένα με τη ΓΔ Γεωργίας, και έθεσε αυτό το ζήτημα, το οποίο αντιμετωπίζουν και πολλά κράτη μέλη. Έτσι, τον Μάιο του 2026 στάλθηκε σημείωμα για να επιστήσει την προσοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε αυτήν την κατάσταση. Ακολούθησε επιστολή του Υπουργού Γεωργίας προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Γεωργίας, προκειμένου να εντοπιστούν ρεαλιστικές λύσεις που να ταιριάζουν καλύτερα στην πραγματικότητα επί τόπου για τη διαχείριση αυτής της κατάστασης, τόσο για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού (2023-2027) όσο και για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, μετά το 2027. Ομοίως, ο Υπουργός Γεωργίας απευθύνθηκε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας στις 26 Ιουνίου για να θέσει το ζήτημα και να ζητήσει κατάλληλες λύσεις.
Γιώργος Κοντονής
Πηγή: www.agronews.gr
